(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
12.178. అధ్యాయః 178
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Topics
భీష్మేణ యుధిష్ఠిరంప్రతి ఇతరనిపేధపూర్వకం ప్రజ్ఞాయాః సుఖసాధనతాయాం ప్రమాణతయా సృగాలకాశ్యపసంవాదానువాదః॥ 1॥
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Text

యుధిష్ఠిర ఉవాచ। 12-178-0x(5904)(72130)
బాంధవాః కర్మ విత్తం వా ప్రజ్ఞా వేహ పితామహ।
నరస్య కా ప్రతిష్ఠా స్యాదేతత్పృష్టో వదస్వ మే॥ 12-178-1(72131)
భీష్మ ఉవాచ। 12-178-2x(5905)
ప్రజ్ఞా ప్రతిష్ఠా భూతానాం ప్రజ్ఞా లాభః పరో మతః।
ప్రజ్ఞా నిఃశ్రేయసీ లోకే ప్రజ్ఞా స్వర్గో మతః సతాం॥ 12-178-2(72132)
ప్రజ్ఞయా ప్రాపితార్థో హి బలిరైశ్వర్యసంక్షయే।
ప్రహ్లాదో నముచిర్మంకిస్తస్యాః కిం విద్యతే పరం॥ 12-178-3(72133)
అత్రాప్యుదాహరంతీమమితిహాసం పురాతనం।
ఇంద్రకాశ్యపసంవాదం తన్నిబోధ యుధిష్ఠిర॥ 12-178-4(72134)
వైశ్యః కశ్చిదృషిసుతం కాశ్యపం సంశితవ్రతం।
రథేన పాతయామాస శ్రీమాందృప్తస్తపస్వినం॥ 12-178-5(72135)
ఆర్తః స పతితః క్రుద్ధస్త్యక్త్వాఽఽత్మానమథాబ్రవీత్।
మరిష్యాంయధనస్యేహ జీవితార్థో న విద్యతే॥ 12-178-6(72136)
తథా ముమూర్షమాసీనమకూజంతమచేతసం।
ఇంద్రః సృగాలరూపేణ బభాషే క్షుబ్ధమానసం॥ 12-178-7(72137)
మనుష్యయోనిమిచ్ఛంతి సర్వభూతాని సర్వశః।
మనుష్యత్వే చ విప్రత్వం సర్వ ఏవాభినందతి॥ 12-178-8(72138)
మనుష్యో బ్రాహ్మణశ్చాసి శ్రోత్రియశ్చాసి కాశ్యప।
సుదుర్లభమవాప్యైతన్న దోషాన్మర్తుమర్హసి॥ 12-178-9(72139)
సర్వే లాభాః సాభిమానా ఇతి సత్యవతీ శ్రుతిః।
సంతోషణీయరూపోఽసి లోభాద్యదభిమన్యసే॥ 12-178-10(72140)
అహో సిద్ధార్థతా తేషాం యేషాం సంతీహ పాణయః।
[అతీవ స్పృహయే తేషాం యేషాం సంతీహ పాణయః॥] 12-178-11(72141)
పాణిమద్భ్యః స్పృహాఽస్మాకం యథా తవ ధనస్య వై।
న పాణిలాభాదధికో లాభః కశ్చన విద్యతే॥ 12-178-12(72142)
అపాణిత్వాద్వయం బ్రహ్మన్కంటకం నోద్ధరామహే।
జంతూనుచ్చావచానంగే దశతో న కషామ వా॥ 12-178-13(72143)
అథ యేషాం పునః పాణీ దేవదత్తౌ దశాంగులీ।
ఉద్ధరంతి కృమీనంగాద్దశతో నికషంతి చ॥ 12-178-14(72144)
వర్షాహిమాతపానాం చ పరిత్రాణాని కుర్వతే।
చేలమన్నం సుఖం శయ్యాం నివాతం చోపభుంజతే॥ 12-178-15(72145)
అధిష్ఠాయ చ గాం లోకే భుంజతే వాహయంతి చ।
ఉపాయైర్బహుభిశ్చైవ వశ్యానాత్మని కుర్వతే॥ 12-178-16(72146)
యే ఖల్వజిహ్వాః కృపణా అల్పప్రాణా అపాణయః।
సహంతే తాని దుఃఖాని దిష్ట్యా త్వం న తథా మునే॥ 12-178-17(72147)
దిష్ట్యా త్వం న శృగాలో వై న కృమిర్న చ మూషకః।
న సర్పో న చ మండూకో న చాన్యః పాపయోనిజః॥ 12-178-18(72148)
ఏతావతాఽపి లాభేన తోష్టుమర్హసి కాశ్యప।
కిం పునర్యోసి సత్వానాం సర్వేషాం బ్రాహ్మణోత్తమః॥ 12-178-19(72149)
ఇమే మాం కృమయోఽదంతి యేషాముద్ధరణాయ వై।
నాస్తి శక్తిరపాణిత్వాత్పశ్యావస్థామిమాం మమ॥ 12-178-20(72150)
అకార్యమితి చైవేమం నాత్మానం సంత్యజాంయహం।
నాతః పాపీయసీం యోనిం పతేయమపరామితి॥ 12-178-21(72151)
మధ్యే వై పాపయోనీనాం సృగాలీయామహం గతః।
పాపీయస్యో బహుతరా ఇతోఽన్యాః పాపయోనయః॥ 12-178-22(72152)
జాత్యైవైకే సుఖితరాః సంత్యన్యే భృశదుఃఖితాః।
నైకాంతం సుఖమేవేహ క్వచిత్పశ్యామి కస్యచిత్॥ 12-178-23(72153)
మనుష్యా హ్యాఢ్యతాం ప్రాప్య రాజ్యమిచ్ఛంత్యనంతరం।
రాజ్యాద్దేవత్వమిచ్ఛంతి దేవత్వాదింద్రతామపి॥ 12-178-24(72154)
భవేస్త్వం యద్యపి త్వాఢ్యో న రాజా న చ దైవతం।
దేవత్వం ప్రాప్య చేంద్రత్వం నైవ తుష్యేస్తథా సతి॥ 12-178-25(72155)
న తృప్తిః ప్రియలాభేఽస్తి తృష్ణా నాద్భిః ప్రశాంయతి।
సంప్రజ్వలతి సా భూయః సమిద్భిరివ పావకః॥ 12-178-26(72156)
అస్త్యేవ త్వయి శోకోఽపి హర్షశ్చాపి తథా త్వయి।
సుఖదుఃఖే తథా చోభే తత్ర కా పరిదేవనా॥ 12-178-27(72157)
పరిచ్ఛిద్యైవ కామానాం సర్వేషాం చైవ కర్మణాం।
మూలం బుద్ధీంద్రియగ్రామం శకుంతానివ పంజరే॥ 12-178-28(72158)
న ద్వితీయస్య శిరసశ్ఛేదనం విద్యతే క్వచిత్।
న చ పాణేస్తృతీయస్య యన్నాస్తి న తతో భయం॥ 12-178-29(72159)
న ఖల్వప్యరసజ్ఞస్య కామః క్వచన జాయతే।
సంస్పర్శాద్దర్శనాద్వాపి శ్రవణాద్వాపి జాయతే॥ 12-178-30(72160)
న త్వం స్మరసి వారుణ్యా లట్వాకానాం చ పక్షిణాం।
తాభ్యాం చాభ్యధికో భక్ష్యో న కశ్చిద్విద్యతే క్వచిత్॥ 12-178-31(72161)
యాని చాన్యాని భూతేషు భక్ష్యభోజ్యాని కాశ్యప।
యేషామభుక్తపూర్వాణి తేషామస్మృతిరేవ తే॥ 12-178-32(72162)
అప్రాశనమసంస్పర్శమసందర్శనమేవ చ।
పురుషస్యైష నియమో మన్యే శ్రేయో న సంశయః॥ 12-178-33(72163)
పాణిమంతో బలవంతో ధనవంతో న సంశయః।
మనుష్యా మానుషైరేవ దాసత్వముపపాదితాః॥ 12-178-34(72164)
వధబంధపరిక్లేశైః క్లిశ్యంతే చ పునః పునః।
తే ఖల్వపి రమంతే చ మోదంతే చ హసంతి చ॥ 12-178-35(72165)
అపరే బాహుబలినః కృతవిద్యా మనస్వినః।
జుగుప్సితాం చ కృపణాం పాపవృత్తిముపాసతే॥ 12-178-36(72166)
ఉత్సహంతే చ తే వృత్తిమన్యామప్యుపసేవితుం।
స్వకర్మణా తు నియతం భవితవ్యం తు తత్తథా॥ 12-178-37(72167)
న పుల్కసో న చండాల ఆత్మానం త్యక్తుమిచ్ఛతి।
తయా తుష్టః స్వయా యోన్యా మాయాం పశ్యస్వ యాదృశీం॥ 12-178-38(72168)
దృష్ట్వా కుణీన్పక్షహతాన్మనుష్యానామయావినః।
సుసంపూర్ణః స్వయా యోన్యా లబ్ధలాభోసి కాశ్యప॥ 12-178-39(72169)
యది బ్రాహ్మణదేహస్తే నిరాతంకో నిరామయః।
అంగాని చ సమగ్రాణి న చ లోకేషు ధిక్కృతః॥ 12-178-40(72170)
న కేనచిత్ప్రవాదేన సత్యేనైవాపహారిణా।
ధర్మాయోత్తిష్ఠ విప్రర్షే నాత్మానం త్యక్తుమర్హసి॥ 12-178-41(72171)
యది బ్రహ్మఞ్శృణోష్యేతచ్ఛ్రద్దధాసి చ మే వచః।
వేదోక్తస్యైవ ధర్మస్య ఫలం ముఖ్యమవాప్స్యసి॥ 12-178-42(72172)
స్వాధ్యాయమగ్నిసంస్కారమప్రమత్తోఽనుపాలయ।
సత్యం దమం చ దానం చ స్పర్ధిష్ఠా మా చ కేనచిత్॥ 12-178-43(72173)
యే కేచన స్వధ్యయనాః ప్రాప్తా యజనయాజనం।
కథం తే చానుశోచేయుర్ధ్యాయేయుర్వాఽప్యశోభనం॥ 12-178-44(72174)
ఇచ్ఛంతస్తే విహారాయ సుఖం మహదవాప్నుయుః।
యేఽనుజాతాః సునక్షత్రే సుతిథౌ సుముహూర్తకే।
యజ్ఞదానప్రజేహాయాం యతంతే శక్తిపూర్వకం॥ 12-178-45(72175)
నక్షత్రేష్వాసురేష్వన్యే దుస్తిథౌ దుర్ముహూర్తజాః।
సంపతంత్యాసురీం యోనిం యజ్ఞప్రసవవర్జితాః॥ 12-178-46(72176)
అహమాసం పండితకో హైతుకో వేదనిందకః।
ఆన్వీక్షికీం తర్కవిద్యామనురక్తో నిరర్థికాం॥ 12-178-47(72177)
హేతువాదాన్ప్రవదితా వక్తా సంసత్సు హేతుమత్।
ఆక్రోష్టా చాతివక్తా చ బ్రహ్మవాక్యేషు చ ద్విజాన్॥ 12-178-48(72178)
నాస్తికః సర్వశంకీ చ మూర్ఖః పండితమానికః।
తస్యేయం ఫలనిర్వృత్తిః సృగాలత్వం మమ ద్విజ॥ 12-178-49(72179)
అపి జాతు తథా తత్స్యాదహోరాత్రశతైరపి।
యదహం మానుషీం యోనిం సృగాలః ప్రాప్నుయాం పునః॥ 12-178-50(72180)
సంతుష్టశ్చాప్రమత్తశ్చ యజ్ఞదానతపోరతః।
జ్ఞేయం జ్ఞాతా భవేయం వై వర్జ్యం వర్జయితా తథా॥ 12-178-51(72181)
భీష్మ ఉవాచ। 12-178-52x(5906)
తతః స మునిరుత్థాయ కాశ్యపస్తమువాచ హ।
అహో బతామి కుశలో బుద్ధిమాంశ్చేతి విస్మితః॥ 12-178-52(72182)
సమవైక్షత తం విప్రో జ్ఞానదీర్ఘేణ చక్షుషా।
దదర్శ చైనం దేవానాం దేవమింద్రం శచీపతిం॥ 12-178-53(72183)
తతః సంపూజయామాస కాశ్యపో హరివాహనం।
అనుజ్ఞాతస్తు తేనాథ ప్రవివేశ స్వమాలయం॥ ॥ 12-178-54(72184)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే శాంతిపర్వణి మోక్షధర్మపర్వణి అష్టసప్తత్యధికశతతమోఽధ్యాయః॥ 178॥

Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Footnotes

12-178-5 రథేన రథఘాతేన। వైశ్యః కశ్చిదృషిం దాంతం ఇతి ట. పాఠః॥ 12-178-6 ఆత్మానం ధైర్యం త్యక్త్వా॥ 12-178-7 అకూజంతం మూర్చ్ఛయా నిఃశబ్దం॥ 12-178-9 శ్రోత్రియోఽధీతదేవః। దోషాత్ మౌఢ్యాత్॥ 12-178-10 యత్సంతోషణీయం రూపం త్వం స్వస్యాఽభిమన్యసేఽవమన్యసే॥ 12-178-13 న కషామ న నాశయాం। 12-178-14 నికషంతి కండూయనేన॥ 12-178-16 అధిష్ఠాయాధ్యాస్య। గాం పృథివీం। బలీవర్దాది వా। ఆత్మని ఆత్మభోగనిమిత్తం॥ 12-178-17 అల్పప్రాణా అల్పబలాః॥ 12-178-20 అదంతి దశంతి॥ 12-178-23 ఏకే దేవాద్యాః। అన్యే పశ్వాద్యాః॥ 12-178-25 యది కదాచిద్భవేస్తథాపి న తుష్యేరితి యోజ్యం॥ 12-178-28 కామాదీనాం మూలం బుద్ధీంద్రియగ్రామం శకుంతానివ శరీరపంచరే పరిచ్ఛిద్య నిరుధ్య స్థితస్య భయం నాస్తీత్యుత్తరేణ సంబంధః॥ 12-178-31 వారుణ్యా మద్యస్య లట్వాఖ్యపక్షిమాసస్య చ। కర్మణి షష్ఠ్యౌ। త్వం న స్మరసి బ్రాహ్మణత్వేన తవ తద్రసగ్రహాభావాత్॥ 12-178-32 యేషాం యాన్యభుక్తపూర్వాణి॥ 12-178-38 అసంతుష్టః స్వయా వృత్త్యా మాయాం ప్రేక్షస్వ యాదృశీన్। ఇతి ట.డ.థ. పాఠః॥ 12-178-39 పక్షహతానర్ధాంగవాతాదినా నష్టాన్। ఆమయావినోరోగాక్రాంతాన్॥ 12-178-41 ప్రవాదేన కలంకేన। అపహారిణా జావిభ్రంశకరేణ॥ 12-178-45 విహారాయ యథోచితేన యజ్ఞాదినా విహర్తుం॥ 12-178-48 పండితకః కుత్సితః పండితః హేతుమదేవ వక్తా న శ్రుతిమత్। ఆక్రోష్టాపరుషవాక్॥ 12-178-49 సర్వశంకీ స్వర్గాదృష్టాదిసద్భావేఽపి శంకావాన్॥ 12-178-54 హరివాహనమింద్రం॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.